FAQ #2 ทำไมแผนที่เหนือประตูรถไฟฟ้า MRT จึงมีบางด้านที่แสดงทิศทางไม่ตรงกับทิศทางการเดินรถจริง

หากคุณผู้อ่านได้เดินทางโดยรถไฟฟ้า MRT หรือรถไฟฟ้าใต้ดิน หลายท่านอาจจะสังเกตเห็นแผนที่เส้นทางเดินรถไฟฟ้าที่ติดตั้งอยู่เหนือประตูทุกบานในขบวนรถ โดยหากลองสังเกตให้ดี คุณผู้อ่านจะพบว่า ในรถไฟฟ้า MRT ทุกขบวนจะมีแผนที่เส้นทางเหนือประตูอยู่ 1 ด้าน ที่ติดสลับด้านกับทิศทางการเดินรถจริง ลองสังเกตดูนะครับ ในเที่ยวที่ไปบางซื่อ ป้ายฝั่งด้านขวามือของขบวนรถ และเที่ยวที่ไปหัวลำโพง ป้ายฝั่งด้านซ้ายมือของขบวนรถ จะติดตั้งสลับกับทิศทางการเดินรถจริงๆ อยู่

อย่างเช่นในภาพตัวอย่างนี้ ผมถ่ายที่สถานีบางซื่อ ประตูรถจะเปิดทางด้านซ้ายมือ เมื่อผมอยู่ในขบวนรถแล้วหันหน้าเข้าหาประตูบานที่เปิด ทางด้านขวามือของผมคือทิศทางที่มุ่งหน้าสถานีหัวลำโพง แต่แผนที่ด้านบน ด้านขวาสุดกลับแสดงเป็นสถานีบางซื่อแทน

โดยการติดตั้งแผนที่เส้นทางแบบนี้ หลายท่านอาจจะบอกว่า บมจ.รถไฟฟ้ากรุงเทพ ผู้ให้บริการรถไฟฟ้า MRT ติดตั้งผิดหรือเปล่า หรือเคยมีกระทู้มาถามในสังคมออนไลน์ต่างๆ แต่จากการที่ทีมงานของเราได้สอบถามไปยัง บริษัท รถไฟฟ้ากรุงเทพ จำกัด (มหาชน) ผู้ให้บริการรถไฟฟ้า MRT ก็ได้คำตอบว่า “การติดตั้งแผนที่เส้นทางในขบวนรถแบบที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน เป็นการจงใจติดตั้ง ไม่ได้เป็นความผิดพลาดในการติดตั้งแต่อย่างใด” ซึ่งหลายท่านอาจจะดูแล้วมันขัดกับความเป็นจริง เช่นเมื่อเราหันหน้าเข้าหาแผนที่ด้านที่ผิด ด้านขวามือมุ่งหน้าไปยังสถานีหัวลำโพง แต่ในแผนที่เส้นทางเหนือประตูกลับระบุว่าสถานีบางซื่อ วันนี้เราจะมาเฉลยกันครับว่าเหตุผลใด จึงต้องมีการติดตั้งแผนที่เส้นทางที่ชวนให้สับสนเช่นนี้

เรื่องมันมีอยู่ว่า ในการออกแบบเส้นทางรถไฟฟ้า MRT ตามแนวถนนรัชดาภิเษก โดยมีลานจอดและศูนย์ซ่อมบำรุง อยู่บริเวณพื้นที่ของการรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย ถนนเทียนร่วมมิตร โดยมีทางที่รถไฟฟ้าจะเข้าหรือออกจาก Depot ลงสู่ Mainline ได้อยู่ที่เส้นทางระหว่างสถานีพระราม 9 และสถานีศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทย โดยทางเข้าออกนี้ จะมีลักษณะเป็นเหมือนสามเหลี่ยม หรือ Wye Junction ซึ่งแตกต่างจากเส้นทางรถไฟฟ้า BTS, Airport Rail Link, และรถไฟฟ้า MRT สายสีม่วง ที่มีทางแยกเข้าออก Depot เป็นทางแยกออกไปรางหลีกธรรมดา (Siding Track) โดยการออกแบบทางเข้าออกแบบของรถไฟฟ้า MRT นี้ จะมีผลให้รถไฟฟ้าจะสามารถเข้าและออกจาก Depot ได้ทั้ง 2 ทิศทาง ทั้งทิศทางที่ไปยังสถานีบางซื่อ และไปยังสถานีหัวลำโพง ทีนี้เรามาดูกันครับว่า ทำไมทางแยกแค่นี้ ถึงส่งผลกับการติดตั้งแผนที่ในขบวนรถด้วย

ในขั้นตอนการนำรถไฟฟ้า MRT ออกให้บริการ จะเริ่มจากรถไฟตั้งขบวนอยู่ที่บริเวณ Stabling Yard ภายในบริเวณ Depot โดยระบบจะเป็นคนกำหนดว่า รถไฟขบวนใดจะต้องไปยังสถานีปลายทางใดก่อน ในตัวอย่างแรก ผมจะขอยกตัวอย่างในกรณีที่รถไฟฟ้าออกจาก Depot และมุ่งหน้าไปยังสถานีหัวลำโพงก่อนครับ

จากภาพแรก จะเห็นว่า รถไฟตั้งขบวนใน Stabling Yard โดยหัวขบวนที่จะนำรถออกจาก Depot คือตู้โดยสารหมายเลข 1001 แสดงด้วยสีฟ้า และเมื่อระบบสั่งให้รถไฟขบวนนี้ออกจาก Depot และให้บริการไปยังสถานีหัวลำโพงก่อน จะใช้เส้นทางในการออกจาก Depot ไปยังสถานีหัวลำโพงตามเส้นสีแดงที่แสดงในภาพที่ 2

จากภาพที่ 2 จะเห็นว่า เมื่อรถออกจาก Depot หัวขบวนที่จะมุ่งหน้าไปยังสถานีหัวลำโพงคือตู้โดยสารหมายเลข 1001 และจะมีการจัดเรียงขบวนรถดังนี้

“สถานีหัวลำโพง” < [1001]-[3001]-[1002] > “สถานีบางซื่อ”

และจะคงการจัดเรียงแบบนี้ไปตลอดการให้บริการ จนกว่าจะนำรถขึ้นมาบน Depot อีกครั้ง แสดงในภาพที่ 3

และเมื่อถึงเวลาที่ระบบจะดึงรถไฟขบวนนี้ออกจากการให้บริการ ระบบสามารถให้รถไฟขบวนนี้กลับเข้าสู่ Depot ได้จากทั้ง 2 ทิศทาง ซึ่งหากต้องการนำรถออกในขณะที่รถไฟอยู่ในเส้นทางช่วง หัวลำโพง – พระราม 9 ทิศทางการขึ้นสู่ Depot จะเป็นไปตามเส้นสีแดงดังแสดงในภาพที่ 4

จากภาพที่ 4 เราจะเห็นว่า เมื่อรถไฟกลับเข้าสู่ Depot จะมีการจัดเรียงขบวนเหมือนในขั้นตอนที่ 1 แต่ช้าก่อนครับ ระบบของรถไฟฟ้า MRT ยังไม่ได้มีแค่นี้ ในเมื่อดึงรถออกจากระบบทางฝั่งหัวลำโพงได้ ระบบก็สามารถดึงรถมาจากทางฝั่งบางซื่อได้เช่นเดียวกัน โดยใช้เส้นทางสีแดงในภาพที่ 5

จากภาพที่ 5 เราจะเห็นว่า ลำดับของขบวนรถเมื่อจอดอยู่ใน Depot เริ่มมีการสลับที่ จากในขั้นตอนที่ 1 ตู้สีฟ้าจะอยู่ทางซ้ายสุด แต่ในตอนนี้ตู้สีฟ้ากลับมาอยู่ที่ตำแหน่งขวามือสุดแทน

ทีนี้เรามาดูอีกตัวอย่างนึงนะครับ ผมจะกลับไปเริ่มที่ขั้นตอนที่ 1 ใหม่ แต่คราวนี้ผมจะปล่อยรถไปทางบางซื่อก่อน

จากภาพนี้ ท่านผู้อ่านเริ่มสังเกตเห็นอะไรบางอย่างหรือเปล่าครับ เมื่อเทียบกับขั้นตอนเดียวกันในตอนที่ผมปล่อยรถไปทางหัวลำโพงก่อน ลองสังเกตดูครับ ตำแหน่งการจัดเรียงตู้โดยสารจะไม่เหมือนกัน โดยคราวนี้การจัดเรียงจะเป็นแบบนี้แทน

“สถานีหัวลำโพง” < [1002]-[3001]-[1001] > “สถานีบางซื่อ”

และจะคงการจัดเรียงแบบนี้ไปตลอดการให้บริการ จนกว่าจะนำรถขึ้นมาบน Depot อีกครั้ง ซึ่งรถไฟจะกลับเข้าสู่ Depot ได้จากทั้ง 2 ทิศทางอีกเช่นเดียวกัน

จากตัวอย่างทั้ง 2 ตัวอย่าง หากเราเทียบลำดับสีเป็นแผนที่ในขบวนรถ จะพบว่า ถ้ารถไฟฟ้า MRT ติดตั้งแผนที่แบบ Fixed ทิศทางไปด้านใดด้านหนึ่งแบบรถไฟฟ้า BTS หรือ Airport Rail Link หากปล่อยรถออกจาก Depot ในทิศทางตรงกันข้ามกับแผนที่ แผนที่เส้นทางเดินรถจะผิดทิศทางทั้งขบวนรถ แต่หากติดตั้งแบบที่ติดตั้งอยู่ในปัจจุบัน จะมีแผนที่ที่แสดงทิศทางผิดจากความเป็นจริงอยู่แค่ฝั่งเดียวเท่านั้น โดยที่อีกฝั่งยังสามารถใช้งานได้อย่างถูกต้อง และยืดหยุ่นต่อการจัดรถลงให้บริการครับ

แต่สำหรับรถไฟฟ้า BTS และ Airport Rail Link ที่ไม่มีปัญหาในเรื่องนี้ ก็เพราะว่า ทางเข้าออก Depot ของรถไฟฟ้าทั้ง 2 ระบบนี้ รถไฟจะเข้าและออกจาก Depot ได้เพียงทิศทางเดียวเท่านั้น อาทิเช่น ตัวอย่างของรถไฟฟ้า BTS

จากภาพจะเห็นว่า ในกรณีที่รถไฟออกจาก Depot เข้าสู่ Mainline เมื่อรถไฟออกจาก Depot เข้ามาบน Mainline แล้ว รถไฟทุกขบวนจะต้องไปตั้งขบวนที่บริเวณปลายรางฝั่งห้าแยกลาดพร้าวก่อนทุกครั้ง และทำการกับทิศทางของขบวนรถเพื่อเข้าสู่สถานีหมอชิต และให้บริการไปยังสถานีแบริ่งต่อไป และในขณะเดียวกัน รถที่จะเข้าสู่ Depot ของรถไฟฟ้า BTS เมื่อออกจากสถานีหมอชิตแล้ว จะต้องไปจอดพักเพื่อกลับทิศทางที่ปลายรางก่อน และเข้าสู่ Depot ต่อไป และด้วยการจัด Track Layout แบบนี้ ทำให้รถไฟฟ้า BTS และ Airport Rail Link สามารถติดตั้งแผนที่เส้นทางแบบ Fixed ทิศทางการเดินรถได้ครับ

Admin นัท

สงวนลิขสิทธิ์ ทั้งบทความ และภาพถ่าย โดยผู้เขียน
ห้ามนำส่วนหนึ่งส่วนใดหรือทั้งหมดไปใช้โดยไม่ได้รับอนุญาต
เผยแพร่ครั้งแรกใน www.bkktrains.com วันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2558

Copyright (c) 2014 Text and Pictures
Use of such content either in part or in whole without permission is prohibited.
First publish in www.bkktrains.com 20th February, 2015