How Signalling System Work

วันก่อน ผมไปเจอวีดีโอใน Youtube.com เป็นคลิปที่บันทึกแผงควบคุมของรถไฟฟ้า MTR Metro Cammell EMU ในเส้นทางรถไฟฟ้า MTR Disneyland Resort Line ซึ่งเป็นรถไฟฟ้าไร้คนขับ (Driverless Train) และมีประตูที่กั้นระหว่างห้องควบคุม และห้องโดยสารที่เป็นประตูกระจกใส ทำให้ผู้โดยสารสามารถมองเห็นภายในห้องควบคุมรถไฟฟ้าผ่านประตูบานนี้ได้ ทำให้เจ้าของคลิปดังกล่าว สามารถบันทึกภาพการทำงานของอุปกรณ์บนแผงควบคุมมาให้รับชมกันได้ครับ

หลายคำถามที่คนสงสัย คือ “รถไฟสามารถควบคุมความเร็วได้อย่างไร” “พนักงานควบคุมสามารถรู้ได้อย่างไรว่า ทางช่วงนี้ต้องวิ่งด้วยความเร็วเท่าไหร่”

ก่อนอื่น จะต้องขออธิบายถึงความเร็วที่เกี่ยวข้องในการเดินรถของรถไฟกันก่อนนะครับ โดยในการเดินรถ จะมีค่าความเร็วที่เกี่ยวข้องในการเดินรถอยู่ 3 ค่า

  •  Permitted Speed (ความเร็วอนุญาต) หรือ Speed Limit ค่าความเร็วนี้เป็นค่าความเร็วสูงสุดที่ขบวนรถจะสามารถทำความเร็วได้ภายในทางช่วงนั้นได้อย่างปลอดภัย โดยความเร็วนี้ จะขึ้นอยู่กับสภาพของทาง ณ จุดนั้นๆ ครับ หากเป็นทางตรง ค่า Permitted Speed จะมีค่าสูง แต่หากเป็นทางโค้ง ค่า Permitted Speed จะมีค่าต่ำครับ
  •  Target Speed (ความเร็วเป้าหมาย) หรือ Recommended Speed (ความเร็วแนะนำ) คือค่าความเร็วที่ขบวนรถจะต้องทำความเร็วไปให้ถึง ภายในระยะทางที่กำหนด โดยค่าTarget Speed จะมีค่าน้อยกว่าหรือเท่ากับ Perrmitted Speed ครับ โดยค่าความเร็วนี้จะถูกกำหนดโดยระบบอาณัติสัญญาณ มีปัจจัยหลายๆ ส่วนเข้ามาเกี่ยวข้องในการกำหนด Target Speed เช่น ระยะห่างจากขบวนก่อนหน้า ตารางการเดินรถ ฯลฯ
  •  Actual Speed หรือ Current Speed (ความเร็วปัจจุบัน) คือค่าความเร็ว ณ ปัจจุบันของขบวนรถ โดยค่าความเร็วนี้ จะมีค่าน้อยกว่าหรือเท่ากับ Target Speed ครับ ซึ่งหากรถไฟแล่นด้วยความเร็วที่เกินกว่า Target Speed ระบบจะส่งเสียงเตือนให้พนักงานควบคุมได้รับทราบ และลดความเร็วลง

ภาพแผงควบคุมรถไฟฟ้า MTR MetroCammell EMU โดยคุณ Fan Railer (ภาพจาก : http://en.wikipedia.org/wiki/File:MTR_M_train_cab.JPG)

จากภาพแผงควบคุมของรถไฟฟ้า MTR Metro Cammell EMU ซึ่งรถไฟฟ้ารุ่นนี้เป็นรถไฟฟ้ารุ่นเก่าที่สุดของ MTR ผลิตในปี 1976 ออกให้บริการครั้งแรกในปี 1979 ดังนั้นแผงควบคุมต่างๆ ยังคงเป็นระบบ Analog ไม่มีจอควบคุมการทำงาน หรือ ATC Display แบบรถไฟฟ้าสมัยใหม่ แต่รถไฟฟ้าขบวนนี้ได้รับการปรับปรุง และติดตั้งระบบการควบคุมของบริษัท Thales เข้าไป เพื่อรองรับการเดินรถแบบ Driverless ครับ โดยผมจะขอซูมให้ชมกันในส่วนของ Speedometer หรือมาตรวัดความเร็วของรถไฟนะครับ

ภาพแผงควบคุมรถไฟฟ้า MTR MetroCammell EMU โดยคุณ Fan Railer (ภาพจาก : http://en.wikipedia.org/wiki/File:MTR_M_train_cab.JPG)

หากดูเผินๆ จะเห็นว่ามาตรวัดความเร็วอันนี้ จะเหมือนกับมาตรวัดความเร็วของรถยนต์ ที่มีหน่วยเป็น กิโลเมตรต่อชั่วโมง แต่หากเราสังเกตรายละเอียดบนมาตรวัดดีๆ นะครับ จะเห็นว่า บนมาตรวัดจะมีเข็มความเร็วอยู่ 2 เข็ม เข็มแรก เข็มสีเหลือง อยู่ตรงกลางของมาตรวัด โดยเข็มอันนี้ จะบ่งบอกถึงความเร็วของรถไฟ ณ ขณะนั้น (Actual Speed) ซึ่งจะเหมือนกับมาตรวัดความเร็วของรถยนต์นะครับ ส่วนที่เพิ่มเข้ามาของมาตรวัดความเร็วรถไฟที่ใช้ระบบคอมพิวเตอร์เข้ามาควบคุมการเดินรถ จะมีเข็มสีเขียวเพิ่มเข้ามา อยู่บริเวณขอบด้านในของมาตรวัด โดยเข็มนี้ จะบ่งบอกถึงความเร็วเป้าหมาย (Target Speed) ที่ขบวนรถไฟจะต้องทำความเร็วให้ถึงภายในระยะทางที่กำหนด

เมื่อรถไฟได้รับสัญญาณให้ออกรถ ขณะที่จอดอยู่ที่สถานี ระบบจะส่งค่า Target Speed มาให้พนักงานควบคุมรถไฟ (หรือระบบคอมพิวเตอร์ ในกรณีใช้ระบบเดินรถอัตโนมัติ) จากในคลิปจะสังเกตเห็นว่า เข็มสีเขียวถึงดีดขึ้นไปอยู่ที่ประมาณ 50 km/h นั่นหมายความว่า รถไฟขบวนนี้ได้รับอนุญาตให้ทำความเร็วที่ 50 km/h เมื่อปิดประตูรถและตรวจสอบความปลอดภัยแล้ว พนักงานควบคุมรถไฟ (หรือคอมพิวเตอร์) จะต้องเร่งความเร็วรถไฟ (Accelelalrate) ไปให้ถึง Target Speed ให้เร็วที่สุด และเมื่อความเร็วของขบวนรถถึง Target Speed ของทางช่วงนั้นแล้ว พนักงานควบคุมรถไฟ(หรือคอมพิวเตอร์) จะต้องรักษาความเร็วนั้นไว้ จนกว่าจะมีค่า Target Speed ค่าใหม่ถูกส่งมาจากระบบอีกครั้ง และเมื่อมีค่า Target Speed ค่าใหม่ส่งมาจากระบบ พนักงานควบคุมรถ(หรือคอมพิวเตอร์) จะต้องเร่งหรือลดความเร็วให้เท่ากับค่า Target Speed ภายในระยะทางที่กำหนด จนกว่าจะถึงจุดจอดหรือสถานีถัดไป

นอกจากนี้ หากเป็นระบบสมัยใหม่ ที่มีการติดตั้งหน้าจอ ATC Display ภายในห้องควบคุมรถไฟ จะมีองค์ประกอบที่เกี่ยวข้องเพิ่มมากขึ้น

ภาพแผงควบคุมรถไฟฟ้า MRT ของ บริษัท รถไฟฟ้ากรุงเทพ จำกัด

ภาพแผงควบคุมรถไฟฟ้า MRT ของ บริษัท รถไฟฟ้ากรุงเทพ จำกัด

ตัวอย่างในภาพ เป็น Mock Up ของชุดควบคุมรถไฟฟ้า Siemens ของ BMCL ซึ่งนำมาจัดแสดงในงาน มหัศจรรย์ระบบราง ซึ่งจัดขึ้นเมื่อปี 2555 ณ สถานีรถไฟฟ้าพระราม 9 จะเห็นว่า หน้าจอควบคุมรถไฟฟ้า จะมีลักษณะคล้ายกัน แต่จะมีองค์ประกอบที่เพิ่มขึ้นมา คือ แถบ Target Distance โดยแถบนี้จะบ่งบอกถึงระยะทางที่ขบวนรถจะแล่นถึง Target Speed หรือจุดจอดที่สถานีถัดไป มีหน่วยเป็น เมตร (m) เช่น เมื่อรถไฟฟ้าจอด หากเข็ม Target Speed ชี้ไปที่ 60 km/h แถบ Target Distance ชี้ไปที่ 500 m นั่นหมายความว่า เมื่อปิดประตูและตรวจสอบความปลอดภัยเรียบร้อยแล้ว พนักงานควบคุมรถ(หรือคอมพิวเตอร์) จะต้องเร่งความเร็วไปให้ถึง 60 km/h ภายในระยะทาง 500 เมตร เป็นต้น

Admin นัท

สงวนลิขสิทธิ์ ทั้งบทความ และภาพถ่าย โดยผู้เขียน
ห้ามนำส่วนหนึ่งส่วนใดหรือทั้งหมดไปใช้โดยไม่ได้รับอนุญาต
เผยแพร่ครั้งแรกใน
www.bkktrains.com วันที่ 19 มกราคม 2558

Copyright (c) 2014 Text and Pictures
Use of such content either in part or in whole without permission is prohibited.
First publish in www.bkktrains.com 19th January, 2015